{"id":146,"date":"2024-12-09T12:36:41","date_gmt":"2024-12-09T12:36:41","guid":{"rendered":"https:\/\/nonniogmanni.is\/?p=146"},"modified":"2024-12-09T12:37:15","modified_gmt":"2024-12-09T12:37:15","slug":"gomlu-islensku-jolasveinarnir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/2024\/12\/09\/gomlu-islensku-jolasveinarnir\/","title":{"rendered":"G\u00f6mlu \u00edslensku j\u00f3lasveinarnir"},"content":{"rendered":"\n<p>J\u00f3lasveinarnir eru ein af einkennandi hef\u00f0um \u00edslenskra j\u00f3la og eiga r\u00e6tur s\u00ednar \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fa. \u00deeir eru alls \u00ferett\u00e1n talsins, og \u00ed upphafi voru \u00feeir ekki lj\u00fafir og skemmtilegir heldur \u00f3\u00feekkir og hr\u00e6\u00f0ilegir. Sagan um j\u00f3lasveinana hefur breyst \u00ed gegnum t\u00ed\u00f0ina, en \u00feeir hafa allir s\u00edn s\u00e9rkenni sem hafa fylgt \u00feeim fr\u00e1 fornri t\u00ed\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Upphaf og hlutverk<\/h4>\n\n\n\n<p>\u00cd upphafi voru j\u00f3lasveinarnir ekki vins\u00e6lir gestir heldur \u00f3gnvekjandi tr\u00f6ll sem komu \u00far fj\u00f6llunum til a\u00f0 hrekkja b\u00e6ndur og b\u00f6rn. \u00deeir bjuggu \u00e1samt foreldrum s\u00ednum, Gr\u00fdlu og Leppal\u00fa\u00f0a, \u00ed dimmum helli \u00ed fj\u00f6llunum. Gr\u00fdla var hr\u00e6\u00f0ilegt tr\u00f6ll sem stal \u00f3\u00feekkum b\u00f6rnum og sau\u00f0 \u00feau \u00ed potti, \u00e1 me\u00f0an Leppal\u00fa\u00f0i var \u00f3merkilegur eiginma\u00f0ur sem ger\u00f0i l\u00edti\u00f0 anna\u00f0 en a\u00f0 fylgja Gr\u00fdlu. Me\u00f0 \u00feeim var einnig j\u00f3lak\u00f6tturinn, sem \u00e1t b\u00f6rn sem ekki fengu n\u00fd f\u00f6t fyrir j\u00f3lin.<\/p>\n\n\n\n<p>J\u00f3lasveinarnir sj\u00e1lfir komu einn af \u00f6\u00f0rum til bygg\u00f0a, byrju\u00f0u a\u00f0 koma 12. desember og h\u00e9ldu \u00e1fram fram a\u00f0 j\u00f3lum. Eftir a\u00f0 hafa veri\u00f0 \u00ed b\u00e6num \u00ed einn dag hver sneru \u00feeir aftur til fjalla.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">S\u00e9rkenni j\u00f3lasveinanna<\/h4>\n\n\n\n<p>Hver j\u00f3lasveinn haf\u00f0i sitt s\u00e9rkenni og s\u00e9rstaka heg\u00f0un, oftast tengda \u00fev\u00ed a\u00f0 stela mat e\u00f0a hrekkja f\u00f3lk. N\u00f6fn \u00feeirra endurspegla \u00feessa eiginleika:<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Stekkjastaur<\/strong> \u2013 Hann kom fyrstur og var \u00feekktur fyrir a\u00f0 stela mj\u00f3lk fr\u00e1 kindum \u00ed fj\u00e1rh\u00fasum, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 vera haltur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Giljagaur<\/strong> \u2013 Hann leita\u00f0i \u00ed fj\u00f3sin til a\u00f0 sleikja fro\u00f0una af mj\u00f3lkurf\u00f6tum.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>St\u00fafur<\/strong> \u2013 L\u00edtill og nettur, hann faldi sig til a\u00f0 stela afg\u00f6ngum \u00far pottum.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00dev\u00f6rusleikir<\/strong> \u2013 Haf\u00f0i s\u00e9rstakt lag \u00e1 a\u00f0 sleikja tr\u00e9sleifar sem f\u00f3lk nota\u00f0i \u00ed eldamennsku.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pottasleikir<\/strong> \u2013 Hann faldi sig og greip potta sem st\u00f3\u00f0u eftir matrei\u00f0slu til a\u00f0 sleikja \u00fe\u00e1 hreina.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Askasleikir<\/strong> \u2013 Kom s\u00e9r fyrir undir r\u00famum og bei\u00f0 eftir a\u00f0 f\u00f3lk skildi eftir askana s\u00edna me\u00f0 matarafg\u00f6ngum.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hur\u00f0askellir<\/strong> \u2013 Hann skemmtir s\u00e9r vi\u00f0 a\u00f0 skella hur\u00f0um og gera \u00edb\u00faa hr\u00e6dda.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Skyrg\u00e1mur<\/strong> \u2013 Hann stal skyri \u00feegar t\u00e6kif\u00e6ri gafst.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bj\u00fagnakr\u00e6kir<\/strong> \u2013 Hann n\u00e1\u00f0i \u00ed hangikj\u00f6t og bj\u00fagu sem f\u00f3lk geymdi til j\u00f3la.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gluggag\u00e6gir<\/strong> \u2013 Hann faldi sig vi\u00f0 glugga og reyndi a\u00f0 sj\u00e1 hva\u00f0 var \u00e1 bo\u00f0st\u00f3lum inni.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>G\u00e1tta\u00feefur<\/strong> \u2013 \u00deefa\u00f0i upp matarlykt og reyndi a\u00f0 komast a\u00f0 henni.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ketkr\u00f3kur<\/strong> \u2013 Haf\u00f0i kr\u00f3k til a\u00f0 stela kj\u00f6ti sem h\u00e9kk uppi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kertasn\u00edkir<\/strong> \u2013 Stal kertum, sem voru d\u00fdrm\u00e6t \u00ed myrkri vetrarins, oft til a\u00f0 bor\u00f0a \u00feau vegna fitunnar.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Breytt \u00edmynd<\/h4>\n\n\n\n<p>\u00cd dag hafa j\u00f3lasveinarnir breyst \u00far \u00f3\u00feekkum tr\u00f6llum \u00ed vingjarnlega pers\u00f3nur sem gle\u00f0ja b\u00f6rn. \u00deeir koma enn einn af \u00f6\u00f0rum \u00ed desember en setja n\u00fana litlar gjafir \u00ed sk\u00f3 barna, sem \u00feau setja \u00fat \u00ed glugga. Gjafirnar eru fyrir \u00feau b\u00f6rn sem hafa veri\u00f0 \u00fe\u00e6g, en \u00f3\u00feekkt b\u00f6rn f\u00e1 kart\u00f6flu.<\/p>\n\n\n\n<p>J\u00f3lasveinarnir hafa einnig or\u00f0i\u00f0 vins\u00e6lir \u00ed j\u00f3laskemmtunum og vi\u00f0bur\u00f0um \u00fear sem \u00feeir syngja, dansa og hitta b\u00f6rn. \u00deessi \u00fer\u00f3un hefur gert \u00fe\u00e1 hl\u00fdlegri og meira \u00ed takt vi\u00f0 gle\u00f0i og h\u00e1t\u00ed\u00f0leika j\u00f3la.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Arfleif\u00f0 j\u00f3lasveinanna<\/h4>\n\n\n\n<p>J\u00f3lasveinarnir eru mikilv\u00e6gur hluti \u00edslenskrar menningar og j\u00f3lah\u00e1t\u00ed\u00f0ar. \u00deeir minna \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fa fort\u00ed\u00f0arinnar og tengja saman gamlar hef\u00f0ir og n\u00fat\u00edmalega j\u00f3lastemningu. B\u00f6rn og fullor\u00f0nir nj\u00f3ta \u00feess a\u00f0 halda \u00ed \u00feessa skemmtilegu hef\u00f0, hvort sem \u00fea\u00f0 er me\u00f0 s\u00f6gum af g\u00f6mlu j\u00f3lasveinunum e\u00f0a n\u00fat\u00edmalegri \u00fatg\u00e1fu \u00feeirra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J\u00f3lasveinarnir eru ein af einkennandi hef\u00f0um \u00edslenskra j\u00f3la og eiga r\u00e6tur s\u00ednar \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fa. \u00deeir eru alls \u00ferett\u00e1n talsins, og \u00ed upphafi voru \u00feeir ekki &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":147,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sagan","has-meta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=146"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions\/148"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nonniogmanni.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}